تهران کانون رایزنی‌های منطقه
در این راستا علی باقری‌کنی، معاون بین‌الملل دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی (دوشنبه) اعلام کرد که به درخواست عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، در دیدار هفته گذشته او با محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، مقام‌های ارشد پاکستان، عربستان سعودی و ترکیه برای برگزاری نشستی مشترک به تهران سفر کردند. او تاکید کرد که «هر سه کشور حاضر در این نشست می‌توانند به همراه ایران با استفاده از تجربه موفق جمهوری اسلامی ایران در امنیت‌سازی ملی، گامی موثر برای ایجاد یک امنیت درون‌زا در چارچوب ایده کارساز و موثر جمهوری اسلامی ایران در امنیت‌سازی منطقه‌ای با مشارکت بازیگران منطقه‌ای بردارند». این در حالیست که خالد بن‌سلمان، وزیر دفاع عربستان، ژنرال عاصم منیر فرمانده ارتش پاکستان و ابراهیم کالین رئیس سرویس اطلاعاتی ترکیه در این نشست حضور داشتند.
* اهمیت ترکیب نشست
آنچه در این میان باید مورد نظر قرار بگیرد، ترکیب نشست سه جانبه در تهران است. از سوی عربستان بالاترین مقام دفاعی در سلسله مراتب و ساختار سیاسی ریاض یعنی خالد بن‌سلمان که وزیر دفاع و برادر محمد بن‌سلمان محسوب می‌شود حضور داشته است. از ترکیه نیز ابراهیم کالین، رئیس سرویس اطلاعاتی ترکیه (میت) که سابقاً سخنگوی دولت این کشور بود و از نزدیکان رجب طیب اردوغان به حساب می‌آید حضور داشت و از پاکستان هم علاوه بر عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، وزیر کشور پاکستان نیز حضور داشته است. از سوی ایران هم علاوه بر ملاقات این هیات‌ها با رئیس‌جمهور پزشکیان، محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی حضور داشته که البته عباس عراقچی هم در کنار او حاضر بوده است. بر این اساس باید گفت که ترکیب و ستون فقرات اصلی این دیدار‌ها و نشست مذکور، امنیت و سپس سیاست بوده است که این چینش نشان از اهمیت وضعیت و شرایط کنونی منطقه برای سه کشور مذکور به خصوص پس از تقویت احتمال حمله مجدد ایالات متحده و اسرائیل به ایران و پاسخ تهران به این اقدامات دارد. در این راستا رائد کرملی، معاون وزارت خارجه عربستان اعلام کرد که سفر این هیات به تهران در چارچوب کاهش تنش‌ها میان طرف‌های بحران شکل گرفته است. کرملی اظهار کرد که این سفر با هدف حمایت از راه‌حل‌های دیپلماتیک و حمایت از تلاش‌های قطر و پاکستان است و از سوی دیگر تاکید بر نقش محوری کشور‌های عضو توافق سه جانبه در ایجاد امنیت در منطقه را مورد نظر قرار می‌دهد. همچنین عبدالعزیز حمد العویشِق، معاون دبیرکل شورای همکاری خلیج فارس نیز اعلام کرد که کاهش تنش‌ها میان ایران و ایالات متحده آمریکا، ترویج گفت‌و‌گو و راهکار‌های دیپلماتیک برای حل‌وفصل اختلافات و حمایت از تلاش‌های میانجی‌گرانه قطر و پاکستان از جمله اهداف سفر هیات‌های سه کشور ترکیه، عربستان و پاکستان به تهران است. این در حالیست که اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه کشورمان در نشست خبری هفتگی خود در خصوص سفر هیات قطری به ایرا ن نیز اعلام کرد که «روز یکشنبه هیات قطری به ایران سفر کرد و این سفر در راستای روابط دوجانبه، گفت‌و‌گو با کشور‌های منطقه و نقشی که قطر به عنوان یکی از میانجی‌ها در راستای مذاکرات ایران و آمریکا انجام می‌دهد، صورت پذیرفت». از سوی دیگر بدر عبدالعاطی وزیر امور خارجه مصر (دوشنبه) در کنفرانس خبری مشترک با آنتونیو گوترش، دبیر کل سازمان ملل متحد در قاهره با اشاره به تماس‌های روزانه با دولت‌های آمریکا و ایران، اعلام کرد که قاهره به صورت روزانه با مقامات ایرانی در تماس است و با شرکای منطقه‌ای و بین‌المللی برای کاهش تنش‌ها کاملا همکاری می‌کند؛ چراکه راه‌حل‌های نظامی پایدار نیست و هرگز صلح و ثبات در منطقه را محقق نمی‌کند.
تهران و امنیت منطقه‌ای
آنچه در خصوص نشست چهارجانبه در تهران مهم به نظر می‌آید شرایط و وضعیت فعلی منطقه است. منطقه در وضعیت حال با یک انسداد مشخص از حیث امنیتی، اقتصادی و سیاسی رو‌به‌رو است که خرجی حملات ایالات متحده و اسرائیل به کشورمان قلمداد می‌شود، اما موضوع مهم‌تر این است که این وضعیت با مذاکرات ایران و آمریکا و یکجانبه‌گرایی ترامپ همراه شده است. هر سه کشور مذکور با توجه به جنگ اخیر و پیامد‌های امنیتی و اقتصادی آن، به این نتیجه رسیده‌اند که امنیت فقط با همکاری و مشارکت همه کشور‌های منطقه تامین می‌شود و به عبارتی دیگر یک نوع امنیت درون‌زای منطقه‌ای باید مورد نظر، طراحی و اجراء قرار بگیرد. از سوی دیگر باید متوجه بود که جنگ اخیر نه تنها به سعودی‌ها بلکه به تمام کشور‌های عربی حاشیه خلیج فارس این تجربه را تحمیل کرد که خرید تسلیحات انبوه از ایالات متحده و همچنین سایر کشور‌های اروپایی نمی‌تواند آنها را در این درگیری‌ها مصون کند؛ لذا منطقه به احتمال زیادی به سمت معماری جدید امنیتی پیش خواهد رفت.
*بیانیه مطبوعاتی
بیانیه مطبوعاتی نشست چهارجانبه ایران، پاکستان، ترکیه، عربستان درباره امنیت و ثبات منطقه‌ای منتشر شد. در متن این بیانیه آمده است: اولین نشست ۴ کشور منطقه‌ای امروز ۴ آبان ۱۴۰۵ برابر با ۲۶ اکتبر ۲۰۲۶ در تهران برگزار شد. این بیانیه می‌افزاید: سردار سرلشکر محسن رضایی دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران میزبان این جلسه بود. همچنین در این بیانیه آمده است: شاهزاده خالد بن سلمان وزیر دفاع عربستان سعودی، جناب آقای عاصم منیر فرمانده نیرو‌های مسلح پاکستان و جناب آقای ابراهیم کالین رئیس سرویس اطلاعات ترکیه در این جلسه شرکت کردند. این بیانیه در پایان تاکید می‌کند: شرکت کنندگان توافق کردند که گفت‌و‌گو‌ها به منظور تقویت همکاری فی مابین چهار کشور منطقه‌ای از جمله در زمینه صلح و امنیت در منطقه را ادامه دهند.
